"DENETİMLİ SERBESTLİK VE ELEKTRONİK İZLEME ÇALIŞTAYI" 10-11 OCAK 2011 TARİHİNDE SAPANCA'DA YAPILDI

 

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü tarafından Türk Denetimli Serbestlik Sisteminin geliştirilmesi, denetimli serbestlik altında bulunan hükümlülerin toplum içinde daha etkin bir şekilde takip edilmesi amacıyla çağdaş ceza infaz sisteminin bir parçası olan ve Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere başta olmak üzere bir çok ülkede uygulanan elektronik izleme sisteminin denetimli serbestlik hizmetleri kapsamında uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi amacıyla 10-11 Ocak 2010 tarihleri arasında Sapanca'da "Denetimli Serbestlik ve Elektronik İzleme Sistemi Çalıştayı" gerçekleştirildi.

Elektronik izleme sisteminin hukuksal, teknik, sosyal ve ekonomik boyutlarının ele alındığı çalıştaya, Meclis Adalet Komisyonu Başkan Vekili Hakkı KÖYLÜ, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet GÖKÇEN, Adalet Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Zeki YİĞİT, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü Nizamettin KALAMAN, Kanunlar Genel Müdürü Kenan ÖZDEMİR, Amerika Birleşik Devletleri San Diego Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf ÖZTÜRK, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyeleri Prof. Dr. İzzet ÖZGENÇ, Prof. Dr. Cumhur ŞAHİN, Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Durmuş TEZCAN, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdür Yardımcısı Cengiz GÜLER, Denetimli Serbestlik ve Yardım Hizmetlerinden Sorumlu Daire Başkanı İsmail KANTAŞ, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Daire Başkanları Vehbi Kadri KAMER, Burhanettin ESER, Rasim İsa BİLGEN, Remzi GEMİCİ, Kanunlar Genel Müdürlüğü'nden Daire Başkanı Yüksel ERDOĞAN ve Tetkik Hâkimi Mehmet ÖKTEN, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Tetkik Hâkimleri İbrahim USTA, Orhan ARSLAN, Mehmet ÖKTEN, Fatih BELVİRANLI ve Ali YILDIZ ile çeşitli illerde görevli hâkim ve savcılar ve çok sayıda basın mensubu katıldı.

Çalıştay;  Adalet Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Zeki YİĞİT, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü Sayın Nizamettin KALAMAN ve Sakarya Cumhuriyet Başsavcısı Ferhat KAPICI'nın açılış konuşmaları ile başladı.

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü Nizamettin Kalaman, açılış konuşmasında; "bugün gelinen nokta itibarıyla, ceza infaz sistemine değişik alternatif yöntemler kazandırmanın zaruri bir sonuç haline geldiğini belirterek, ceza infaz sisteminde yeni ve çağdaş uygulamalardan bir olan “Elektronik İzleme” yöntemi ile ilgili bilgiler verdi. Kalaman, şunları söyledi: “Ceza infaz kurumlarında barındırılan hükümlü ve tutuklu sayısı 120.000 civarındadır. Buna karşın ceza infaz kurumları artırılmış kapasite olarak, Aralık ayı itibarıyla 114.348 yatak kapasitesine sahiptir. Anlaşılacağı gibi kapasitemizin üzerinde bir hükümlü tutuklu mevcuduna  sahip bulunmaktayız.

Bu sebeple alternatif ceza infaz modelleri geliştirerek ceza infaz kurumlarındaki özellikle tutuklu sayısını hükümlü sayısının altına çekmek ve sürekli ceza infaz kurumu yapımı için yatırım yapmak yerine, daha çağdaş ve az maliyetli olan kişinin toplum içinde kontrol altında tutulabileceği ve sosyal ortamda rehabilite edilebileceği elektronik izleme yöntemini hayata geçirmek arzusundayız.

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü  “Denetimli Serbestlik”, alanında 2005 yılından bu zamana kadar pek çok ilke imza atmış ve sürekli kapasitesini arttırarak gelişim göstermiştir.Yine Türkiye’de bir ilk olacak “Elektronik İzleme” yöntemini hayata geçirecek, uygulayacak ve iyi bir model olacağı konusunda inancımızın ve kapasitemizin olduğunu gururla belirtmek isterim.

Elektronik izleme sisteminin tutuklu ve hükümlü üzerindeki sosyal faydalarından kısaca bahsederek konuşmamı tamamlamak istiyorum. Elektronik izleme sistemi hükümlünün aile hayatı ve iş hayatı gibi sosyal çevresi içerisinde kalmasına imkan tanımaktadır. Bunun yanında hükümlünün içinde bulunduğu durumu aile desteğini alarak atlatmasına olanak vermektedir. Bir başka sosyal fayda ise hükümlünün ve ailesinin ekonomik olarak en az kayıpla bu süreci tamamlamasının önü açılarak başka mağduriyetlerin önüne geçilebilmektedir. Söz konusu sosyal faydalar denetimli serbestliğin hedefi ile örtüşmekte olup; elektronik izleme yöntemiyle cezanın toplum içinde infaz edilmesi sayesinde denetimli serbestlik daha da etkin hale gelecektir.

Elektronik izleme sisteminin ülkemiz ceza adalet sistemine yeni bir vizyon kazandıracağını umuyor, çalıştayda emeği geçen herkese teşekkür eder, saygılar sunarım.”dedi.

Adalet Bakanlığı Müsteşar Yardımcısı Zeki Yiğit, adalet hizmetlerinin daha hızlı ve etkili olarak yerine getirilmesi için özellikle son on yıl içinde önemli çalışmalar ve projeler yürütüldüğünü belirterek, bu amaçla 2005 yılında ceza adalet sisteminde yapılan, mevzuatın gözden geçirilmesi çalışmaları kapsamında, 134 ağır ceza merkezinde “denetimli serbestlik hizmetleri”nin verilmeye başlandığına dikkat çekti.

Denetimli serbestlik hizmetleri kapsamında bu güne kadar yapılan çalışmalardan övgüyle bahseden Yiğit, ancak denetimli serbestlikte, hizmet kalitesinin daha da arttırılması amacıyla Adalet Bakanlığı 2010-2014 Stratejik Planında yer alan insan kaynakları ve yönetim kapasitesinden, elektronik izlemeye kadar çok sayıda çalışmanın hedeflendiğini söyledi.

Yiğit, elektronik izleme sisteminin dünyada da uygulanan bir yöntem olduğunu dikkat çekerek, sisteminin ülkemiz açısından yararlara dikkat çekti. Yiğit şöyle konuştu: “Dünyadaki uygulamalara bakıldığında Amerika Birleşik Devletleri’nden Güney Afrika’ya birçok ülkede elektronik izleme sisteminin kullanıldığı, bu sistemin hükümlülerin etkin takibinde, mağdurun ve toplumun korunmasında, Devlete mali açıdan yarar sağlamasında önemli katkıları olduğu görülmektedir. Ülkemizde de denetimli serbestlik hizmetleri kapsamında elektronik izleme sistemine geçilmesi benzer yararların elde edilmesi açısından önemli bir araç olacaktır. Ancak bu sisteme geçişte doğru hedeflerin belirlenmesi, daha iyi sonuçların ve daha fazla yararın alınması açısından kritiktir.”

İki gün süren çalıştayın ilk gününde öğleden önce ve sonra olmak üzere iki ayrı oturum gerçekleştirildi. İkinci gün ise genel değerlendirme yapıldı.

11.01.2011 tarihinde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Gökcen’in başkanlığındaki ilk oturumda; TBMM Adalet Komisyonu Başkan Vekili Hakkı Köylü, Kültür Üniversitesi Prof. Dr. Durmuş Tezcan, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesinden Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Cumhur Şahin ve Prof. Dr. İzzet Özgenç “Ceza Adalet Sisteminde Yapılan Reformlar”, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürü Nizamettin Kalaman “Denetimli Serbestlik Hizmetlerinin Beş Yıllık Değerlendirmesi”, Denetimli Serbestlik ve Yardım Hizmetlerinden Sorumlu Daire Başkanı İsmail Kantaş “Ceza Adalet ve İnfaz Sisteminde Denetimli Serbestlik Kurumu”, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Tetkik Hâkimi Orhan Arslan “Avrupa Denetimli Serbestlik Kuralları ve Uygulamaları”, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Tetkik Hâkimi İbrahim Usta “Denetimli Serbestlik Sisteminin Aksayan Yönleri, İhtiyaçlar ve Türk Hukukunda Elektronik İzlemenin Kullanım Alanı”, ABD San Diego State Üniversitesinden Prof. Dr. Yusuf Öztürk “Elektronik İzleme Sisteminin Teknik Açıdan Değerlendirilmesi, ABD ve Diğer Ülke Uygulamaları ve Sonuçları” konularında sunum yaptılar.

Aynı gün öğleden sonra ise Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İzzet Özgenç’in başkanlığında gerçekleştirilen ikinci oturumda TBMM Adalet Komisyonu Başkan Vekili Hakkı Köylü, Kültür Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Durmuş Tezcan, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Cumhur Şahin elektronik izlemeye ilişkin “Elektronik izleme hangi alanlarda kullanılmalı, Hangi suçlular takip edilmeli? Cezaların ağırlı mı yoksa suçlunun tehlikelilik durumu mu dikkate alınmalı? Elektronik izleme sistemi ile birlikte yeni seçenek cezalar (örneğin; ev hapsi, gözetim ve denetim cezası vb.) oluşturulmalı mı? Toplum içindeki hükümlülerin denetim takip ve iyileştirilmesi ile toplum içi ceza ve tedbirlerin infazı ile ilgili özel kanuni düzenleme yapılmalı mı? Yoksa konu mevcut infaz yasası içerisinde mi ele alınmalı? Elektronik izleme için hangi yasalarda ne tür değişiklikler yapılmalı? Elektronik izleme, suçluların izlenmesi ve suçlulara müdahale denetimli serbestlik görevlilerince mi yapılmalı yoksa kolluk tarafından mı yapılmalı? Ya da izleme denetimli serbestlik şubeleri tarafından, müdahale kolluk tarafından mı yapılmalı? Elektronik izleme sistemine geçiş sürecinde nasıl bir yöntem benimsenmeli?” gibi sorular ve cevaplar, Denetimli Serbestliğin Kurumsal Açıdan Değerlendirilmesine ilişkin “Ceza ve infaz sistemindeki yeri, adliyelerle ilişkileri, mahkeme ve cumhuriyet savcılıklarıyla olan  irtibatı, diğer kurumlarla olan ilişkileri nasıl olmalı?, mevcut kurumsal yapı yeterli mi? Fiziki şartlar yeterli mi? Kurumsal olarak yeteri kadar tanınıyor mu? Neler yapılmalı? Nasıl yapılmalı?” gibi sorular ve cevapları, Denetimli Serbestlikte Ceza ve Tedbirlerin İnfazının Değerlendirilmesi, Yaşanan Sıkıntılar ve Çözüm Önerilerine ilişkin “Seçenek yaptırımlar, erteleme, hükmün açıklanmasının geri bırakılması, adli kontrol şartla tahliye, tahliye sonrası takip ve denetim vb. kararların yerine getirilmesinde ne tür sıkıntılar yaşanmakta? Bu problemler nasıl çözülebilir? Denetimli serbestlikle ilgili TCK ve CMK’daki müesseseler yeterli mi?” gibi sorular ve cevapları, Denetimli Serbestlik Kurumu ve Ceza Adalet Politikasına ilişkin “Mevcut ceza politikası (para ve hapis cezası sistemi) yeterli mi? Alternatif müstakil başka kamusal-toplumsal cezalar (çalışma cezası, ev hapsi, gözetim ve denetim cezası vb) olmalı mı? Denetimli serbestlik kapsamında hangi suçlular takip edilmeli? Cezalandırmada kademeli ve sistematik bir yaklaşım nasıl olmalı, bu konuda TCK'daki düzenlemeler yeterli mi? Denetimli serbestlik görevlilerine ceza ve tedbirlerin infazında daha fazla sorumluluk verilmeli mi?” gibi sorular ve cevapları tartışıldı.

Yapılan genel değerlendirme ile sona eren çalıştayda; ülkemizde kurulması hedeflenen “elektronik izleme sistemi”nin kapsamı ve uygulamanın ne  şekilde yapılacağı, kurumların bu konudaki sorumlulukları, getireceği faydalar ve olumsuzlarının neler olabileceği hususları ele alındı.